Jak europejska współpraca może pomóc branży odzieżowej i tekstylnej w transformacji cyrkularnej? Jaką rolę odgrywają w tym procesie klastry, przedsiębiorcy, nauka i administracja regionalna? O tym między innymi rozmawiamy z Milošem Berantem, przedstawicielem klastra CLUTEX, będącego liderem projektu TEX-BREIN

Zacznijmy od podstaw. Skąd wziął się projekt TEX-BREIN i jaki był jego główny cel?

MB: Projekt powstał z potrzeby współpracy pomiędzy klastrami i organizacjami działającymi na rzecz sektora odzieżowo-tekstylnego z różnych części Europy. Chcieliśmy wykorzystać doświadczenia regionów bardziej rozwiniętych, aby pomóc tym, które wciąż nadrabiają dystans w zakresie innowacji, cyfryzacji czy gospodarki o obiegu zamkniętym. Naszym celem była wzajemna nauka i transfer dobrych praktyk, które mogły pomóc   w rozwijaniu regionalnych ekosystemów sektorowych.

Czyli mówimy bardziej o regionach niż o państwach?

Dokładnie tak. Projekt skupia się na sześciu regionach reprezentowanych przez ośmiu partnerów. Regiony bardziej rozwinięte reprezentują Toskanię  we Włoszech, Katalonię w Hiszpanii oraz Västra Götaland w Szwecji. Regiony rozwijające się reprezentują  Severovýchod w Czechach, Łódzkie w Polsce oraz Norte w Portugalii. Kluczowym założeniem było wspieranie regionów wyspecjalizowanych w sektorze odzieżowo-tekstylnym oraz wzmacnianie ich konkurencyjności poprzez współpracę międzynarodową.

Jakie konkretne efekty przyniósł projekt przedsiębiorcom?

Jednym z najważniejszych celów projektu było wdrożenie jego rezultatów do strategii rozwoju poszczególnych regionów. Chcieliśmy, aby polityki regionalne były bardziej otwarte na potrzeby małych i średnich przedsiębiorstw oraz lepiej odpowiadały na wyzwania związane z transformacją sektora. Przez lata wiele mówiło się o strategiach, ekoprojektowaniu czy gospodarce cyrkularnej, jednak przedsiębiorcy często nie widzieli za tym realnego wsparcia. Dzięki TEX-BREIN udało się przełożyć te idee na bardziej konkretne działania i rozwiązania.

Czy mógłby Pan powiedzieć nieco więcej o zrealizowanych działaniach?

Przygotowaliśmy dwanaście webinarów poświęconych najważniejszym wyzwaniom stojącym przed branżą tekstylną. Ich celem było przekazanie przedsiębiorcom praktycznej wiedzy i pomoc w znalezieniu rozwiązań dla konkretnych problemów. Kolejnym  ważnym elementem były tzw. learning expeditions, czyli wizyty studyjne we Włoszech, Portugalii i Szwecji. Uczestniczyli w nich nie tylko partnerzy projektu, ale również przedsiębiorcy, przedstawiciele organizacji z naszych regionów oraz instytutów naukowo-badawczych. Dzięki temu mogli zobaczyć, jak funkcjonowały najbardziej zaawansowane ekosystemy odzieżowo-tekstylne w Europie i zdobyć wiedzę, którą można  wykorzystać lokalnie.

Osiągnięciem było również wsparcie przedsiębiorstw w przygotowaniu indywidualnych bądź partnerskich projektów związanych z wdrażaniem gospodarki o obiegu zamkniętym i digitalizacją. Łącznie powstało 21 takich projektów i pomysłów biznesowych. Dodatkowo mniej rozwinięte regiony przygotowały własne projekty tworzenia lub rozwoju Re-Hubów. Przykładem jest inicjatywa PIOT – Związku Pracodawców Przemysłu Odzieżowego i Tekstylnego, który opracował koncepcję Łódzkiego Textile Re-Hubu jako odpowiedź na istotną lukę w Polsce – brak dedykowanej infrastruktury do sortowania, recyklingu, testowania i przemysłowej walidacji rozwiązań dla sektora. Jego celem jest stworzenie wspólnej platformy łączącej zaawansowane technologie, działalność B+R, szkolenia oraz wsparcie dla MŚP, umożliwiającej przedsiębiorstwom rozwijanie i skalowanie rozwiązań wspierających gospodarkę o obiegu zamkniętym w sektorze tekstylnym.

Jak docieraliście do przedsiębiorców?

Przede wszystkim poprzez nasze organizacje członkowskie, ale nie ograniczaliśmy się wyłącznie do ich członków. Zapraszaliśmy wszystkich przedsiębiorców oraz przedstawicieli instytucji związanych z cyfryzacją, gospodarką cyrkularną, badaniami i rozwojem czy środowiskiem akademickim. Zależało nam na budowaniu szerokiego ekosystemu współpracy wokół transformacji przemysłu tekstylnego.

Kiedy rozpoczęto projekt i kiedy zakończy się jego realizacja?

Projekt wystartował pod koniec 2024 roku i jest realizowany do października 2026 roku. Jego zwieńczeniem będzie podsumowująca projekt międzynarodowa konferencja w Łodzi, z udziałem partnerów, przedsiębiorców, przedstawicieli organizacji branżowych, nauki oraz władz regionalnych.

Jak będzie wyglądała przyszłość projektu po jego zakończeniu?

Nie traktujemy października 2026 roku jako końca historii. Wręcz przeciwnie – postrzegamy projekt jako początek kolejnych inicjatyw. W trakcie realizacji projektu zbudowaliśmy silną sieć współpracy pomiędzy partnerami i chcemy wykorzystać jej potencjał w nowych przedsięwzięciach. Będziemy rozważać aplikowanie o środki w kolejnych programach europejskich, które pozwolą już bezpośrednio finansować wypracowane pomysły inwestycyjne. Chcemy również, aby wypracowane rezultaty były wykorzystywane przez przedsiębiorstwa, organizacje branżowe, instytucje badawcze i administrację regionalną, a doświadczenia zdobyte podczas projektu były replikowane w kolejnych regionach.

Jednym z najczęściej pojawiających się tematów jest gospodarka cyrkularna. Jaką rolę odgrywała ona w projekcie?

Była jednym z najważniejszych obszarów działań. Dzięki wizytom studyjnym w Prato, Borås oraz Vila Nova de Famalicão mogliśmy zobaczyć, jak w praktyce funkcjonowały rozwiązania związane z gospodarką o obiegu zamkniętym. Pozwoliło nam to nie tylko poznać konkretne technologie i modele współpracy, ale również zobaczyć, jak rozwinięte ekosystemy regionalne łączyły przedsiębiorstwa, instytucje badawcze, klastry, administrację i inne organizacje.

Co uważa Pan za największy sukces projektu?

Sukcesem jest  stworzenie platformy współpracy pomiędzy biznesem, administracją, nauką i organizacjami branżowymi. Dzięki temu udało się wypracować konkretne projekty wspierające transformację cyrkularną sektora. Drugim ważnym sukcesem była aktywizacja przedsiębiorstw. Coraz więcej firm angażuje się w projekty międzynarodowe, rozwija innowacje i poszukuje nowych modeli biznesowych odpowiadających na wyzwania przyszłości. TEX-BREIN pokazał, że transformacja sektora wymaga nie tylko nowych technologii, ale również współpracy, kompetencji, dostępu do wiedzy, finansowania i silnych regionalnych ekosystemów.

Dziękuję za rozmowę.

Dziękuję bardzo  i na zakończenie chciałbym zaprosić Państwa do udziału w wydarzeniu, które będzie podsumowaniem naszej blisko dwuletniej współpracy.

Mam zaszczyt i ogromną przyjemność zaprosić Państwa do udziału w Konferencji kończącej międzynarodowy projekt TEX-BREIN, realizowany przy współpracy z polskim partnerem PIOT – Związkiem Pracodawców Przemysłu Odzieżowego i Tekstylnego. Konferencja odbędzie się 30 września 2026 r. w Hotelu LOOM w Łodzi, przy ul. Ogrodowej 21. Będzie to wydarzenie podsumowujące blisko dwuletnią współpracę partnerów w projekcie. Podczas konferencji przedstawimy najważniejsze rezultaty projektu, doświadczenia partnerów i przedsiębiorstw oraz rozwiązania wypracowane na rzecz transformacji cyrkularnej sektora tekstylnego. Będzie to również okazja do rozmowy o tym, co dalej – jak wykorzystać rezultaty TEX-BREIN, rozwijać współpracę międzynarodową oraz przekładać wypracowane pomysły na kolejne projekty i inwestycje. Serdecznie zapraszam do Łodzi 30 września 2026 roku.

Bliższe informacje o konferencji – https://textiles.pl/aktualnosci/zapraszamy-na-konferencje-podsumowujaca-projekt-tex-brein